Terug naar masterplan
Interview met Mirjam van Tilburg, Projectleider voortgezet onderwijs bij het Kenniscentrum Cultuureducatie Rotterdam

Cultuur is onlosmakelijk verbonden met hoe wij samenleven. Die basis is essentieel voor onze leerlingen

“Mijn jongste dochter kwam terug van haar eerste basisschooldag. Ze had een nieuw woord geleerd: ‘pauze’. Voor het eerst in haar leven werd er onderscheid gemaakt tussen nuttige en nutteloze tijd. Daarvoor was alle tijd gelijk. Ik vond dat tegelijkertijd heftig en fascinerend. Hiermee wordt verteld dat school geen plek is om te oefenen, maar voor productie,” vertelt Mirjam van Tilburg, programmaleider voortgezet onderwijs bij het Kenniscentrum Cultuureducatie Rotterdam (KCR).

De als beeldend kunstenaar opgeleide Van Tilburg volgde de docentenopleiding. “Als kunstenaar was ik docent en als docent kunstenaar. Die twee verschillen totaal van elkaar, maar hebben ook overeenkomsten. Een kunstenaar wil de kijker laten verwonderen en zelf laten ontdekken. Een goede docent wil dit eveneens en gaat oprecht een dialoog aan waarin er ruimte is voor verrassing.” 

Uitvinden, experimenteren, openbreken, vernieuwen en verwonderen, ontstaat volgens Van Tilburg bij uitstek door cultuureducatie. “Cultuuronderwijs wordt vaak nauw opgevat als een paar vakken per week. Ik zie het als een bril waarmee je naar het gehele onderwijs kijkt. Onderwijs ís cultuur en cultuuronderwijs is het gedeelte van onderwijs dat op cultuur reflecteert. Van erfgoed tot hiphop en van ballet tot makersonderwijs. Cultuur is onlosmakelijk verbonden met hoe wij samenleven. Die basis is essentieel voor onze leerlingen. Vanmorgen zei een moeder verrast dat haar zoon eindelijk het gevoel had te kunnen rekenen. De reguliere lessen gingen moeizaam maar tijdens het dansen lukte het hem om te tellen. Dat geeft zelfvertrouwen en lukt alleen als de docent boven de efficiëntie uitstijgt, dit ziet en hiervoor de ruimte geeft.”

KCR verbindt scholen en culturele instellingen, bijvoorbeeld door het Cultuurtraject Rotterdam waar zo’n 38.000 leerlingen via de school aan meedoen. Samen met partners werkt de organisatie aan verdieping en innovatie, waaronder het programma Rotterdams CKV voor Voortgezet Onderwijs. Kwaliteitsverbetering voor de komende jaren ziet Van Tilburg in het ontwikkelen van artistieke onderzoeksvaardigheden die niet alleen cognitief zijn, maar de leerlingen op een andere manier laten kijken, nadenken en ondervinden. “Neem als voorbeeld een spoken word workshop of een kunstenaar die geen problemen oplost maar juist creëert om de leerlingen te laten ervaren dat de wereld niet maakbaar is. De beeldend kunstenaar in mij wil hen leren dat je een probleem soms in de spotlight moet zetten om te accepteren dat er niet altijd een directe oplossing is.”

“Het onderzoekende werken zou ook voor docenten nuttig kunnen zijn,” aldus Van Tilburg “Zij verrichten ontzettend goed werk, maar kampen vaak met stress en burn outs. Het neoliberale karakter van het Nederlandse onderwijs zorgt ervoor dat docenten nauwelijks meer de waarom-vraag over hun beroep kunnen stellen. Terwijl het juist gaat om de docenten. Zonder hen is er niets. Om te zien wat er toe doet, moeten zij over het wat en hoe kunnen stappen. Zo wordt het onderwijs ook weer van hen. Wanneer zij hun eigen positie en belang voelen, zullen ze minder snel geneigd zijn om de leerlingen in een keurslijf van lijstjes te duwen maar hen vrijlaten om zijwegen in te slaan, te falen en met eigen inbreng te komen. Zowel leerling als leraar moeten de kans krijgen om dit te oefenen.”